|
|
|
|
|
|
|
|
|
Storja tar-Raħal
|
|
Skond Dr Trump, waqt xoghol ta skavar li sar fil-Mixta ta Ghajn Abdul nstabu bicciet tal-fuhhar ta zmien Neolitiku. Dan jfisser li kien hawn nies jghixu gewwa l-Gharb bejn 3800 u 3630 BC. Minn studju iehor li sar mid-dipartimenti tal-Muzewijiet jirrizulta li nies kienu jghixu go dawn l-gherien fi zmien il- Bronz bejn l-1630 u 800 BC. |
|
|
|
Hemm sinjali ta cart ruts fil-partijiet ta Dwejra u San Dimitri. |
|
|
|
Skond ktieb mill-awtur Malti Antonju Caruana - 'Sull'Origine della lingua Maltese', nstabu xi fdalijiet tal-Fenici go l-Gharb. |
|
|
|
Agius de Soldanis jsemmi li 'ix-Xaqqufija' gol-Gharb hija post zghir fejn r- rumani kienu jghixu. Gol-Gharb kien hawn ismijiet Bizantini bhal 'Kardusa' hdejn San Dimitri. il-Kavallier Vincent Bonello jghid li huwa possibli li fis- seklu 7, xi patrijiet wara li kienu mkeccija mill-Afrika ta' fuq. bnew xi kappelli u monasteri f'din iz-zona. Huwa possibli wkoll li l-Bizantini ghexu f'dawn l-gzejjer qabel ma kien hawn l-Gharab. |
|
|
|
Wara li l-Gharab hadu t-tmexxija tal-gzejjer, l-Gharbi sar l-lingwa ufficjali. Certa kliem semitiku bhal 'Wied id-Dluka', 'Wied ir-Rahab', 'Ghammar', etc ghadu jinstema gewwa l-Gharb. |
|
|
|
Madwar 80 sena ilu, n-nies tal-Gharb kienu jilbsu l-kabozza fl-iljieli xitwin. L-Kabozza giet mdahhla Malta mill-Gharab u hija assocjata mar-rahal tal-Gharb. |
|
|
|
Mikiel Anton Vassalli, studjuz tal-lingwa Maltija, kien gie l-Gharb biex jisma l-lingwa Maltija propja kif kienet tigi mitkellma mir-residenti tal-Gharb. Dun Manwel Magri kien gie l-Gharb ukoll ghall-istess raguni - biex jisma l-kliem antik u hrejjef u proverbji li kienu jinghadu minn nies tal-Gharb. |
|
|
|
Ghal kemm Ghawdex ma kellux sehem attiv fl-assedju l-kbir, r-rahal tal-Gharb kien ftit jew wisq involut. Meta dehru l-flotot tad-Duka ta Dilidina mill-ponta ta' San Dimitri fit-23 ta Gunju 1565, kien intuza d-duhhan bhala sinjal. |
|
|
|
It-torri tad-Dwejra kien mibni flimkien ma' zewg kanuni fl-1651 matul z-zmien tal-Gran Mastru De Paule. Kien hemm torri iehor fuq l-gholja Ta' Dbiegi imma dan safa mwaqqgha f'terremot. |
|
|
|
|
Mur Lura Fuq
|
|
